1.1. Wat is de wettelijke basis van het recht op sociale bijstand in ruime zin ?

Artikel 23 van de Grondwet bepaalt dat iedereen recht heeft op een menswaardig leven te leiden. Dit omvat onder andere het recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en sociale, geneeskundige en juridische bijstand, een behoorlijke huisvesting, de bescherming van een gezond leefmilieu, een culturele en maatschappelijke ontplooiing, het recht op arbeid en op de vrije keuze van beroepsarbeid, billijke arbeidsvoorwaarden en een billijke beloning, evenals het recht op informatie, overleg en collectief onderhandelen.

Het recht op sociale bijstand is een beschermingsstelsel voor personen en gezinnen die niet, of niet langer, over voldoende middelen beschikken om een menswaardig leven te leiden in België. De oorzaken kunnen uiteenlopend zijn en iedereen overkomen: faillissement, baanverlies, ziekte, enz.

Dit recht bestaat uit twee vormen van steun: het recht op maatschappelijke integratie en het recht op een sociale bijstand in strikte zin. Beide vormen worden uitgebreid behandeld in deze FAQ. Het recht op sociale bijstand is vastgelegd in artikel 1 van de wet van 8 juli 1976 betreffende de OCMW’s: «Elke persoon heeft recht op maatschappelijke dienstverlening. Deze heeft tot doel eenieder in de mogelijkheid te stellen een leven te leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid».

In de praktijk blijft dit al te vaak een mooie principeverklaring – die weinig in daden wordt omgezet en/of afhankelijk is van het begrotingsbeleid van de OCMW’s -, vooral als het gaat om sociale bijstand in strikte zin (s.z.)..