4.2. Welke hulp bieden de OCMW’s op het vlak van huisvesting en/of aan dakloze personen?

De installatiepremie is bestemd voor iedere persoon die zich in een behoeftige situatie bevindt, dakloos is geworden (zie Woordenlijst) en opnieuw een woning vindt waarin hij of zij zijn of haar hoofdverblijfplaats vestigt. Deze premie kan slechts één keer in het leven worden toegekend en bedraagt € 1.811,57 (op 01.03.2026). Ze kan worden gebruikt voor de aankoop van meubels, de betaling van aansluitingskosten voor water, gas en elektriciteit, enzovoort.

Referentieadres

Personen zonder woning en/of zonder mogelijkheid om zich te domiciliëren, kunnen een referentieadres aanvragen bij het OCMW, bij een natuurlijke persoon of bij een vereniging die werkt met rondtrekkende bevolkingsgroepen. Dit administratieve adres maakt het mogelijk sociale rechten te behouden (werkloosheidsuitkeringen, gezinsbijslagen, ziekenfondsrechten, verblijfsrecht, enzovoort) en biedt een postadres waar men zijn of haar correspondentie kan ontvangen. Bovendien heeft dit geen gevolgen voor het statuut of de situatie van de persoon die ermee instemt iemand op zijn of haar adres als referentieadres te laten inschrijven. In principe gaat het om een tijdelijke vorm van hulp.

Het referentieadres is een regeling die het voorwerp is geweest van talrijke omzendbrieven. De meest recente omzendbrief (2023) werd echter vernietigd door de Raad van State (arrest van 23.05.2025). Deze omzendbrief moet daarom worden beschouwd alsof hij nooit heeft bestaan. De eerdere omzendbrieven die hierdoor werden vervangen, blijven bijgevolg van toepassing. Deze omzendbrieven en het arrest zijn opgenomen in de wettelijke referenties onderaan deze vraag.

Financiële steun voor huur, verhuizing en/of verblijfskosten

De woonondersteuning kan bestaan uit een financiële tussenkomst voor de eerste maand huur, achterstallige huur en/of verhuiskosten. Het kan ook gaan om financiële hulp om toegelaten te worden tot een woonzorgcentrum. In dat geval worden de inkomsten van de opgenomen persoon vaak overgedragen aan het OCMW en gebruikt om de verblijfskosten te betalen. Het OCMW kan bovendien, onder bepaalde voorwaarden, de betaalde bedragen terugvorderen van onderhoudsplichtigen (in dit geval vaak de kinderen). Voor meer informatie hierover, (zie 8. Kan het OCMW het geld dat het mij heeft uitgekeerd terugvorderen van derden?

Hulp bij het zoeken naar een nieuwe woning en/of een sociale woning

Het OCMW heeft een opdracht inzake informatieverstrekking, begeleiding en ondersteuning om het zoeken naar een woning en/of het verwerven van huisvesting te vergemakkelijken. Deze hulp kan, afhankelijk van het OCMW, verschillende vormen aannemen en ook de begeleiding verschilt van OCMW tot OCMW. Sommige OCMW’s hebben bijvoorbeeld een specifieke dienst opgericht die zich uitsluitend met deze opdracht bezighoudt, andere organiseren woontafels (rondes tafels rond wonen), terwijl nog andere hiervoor meer middelen inzetten.