Om het recht op een leefloon (RI) te kunnen ontvangen, moet men gemachtigd zijn om in België te verblijven. Dit betekent:
- ofwel de Belgische nationaliteit bezitten;
- ofwel burger van de EU zijn (of een familielid dat deze begeleidt of vervoegt) en beschikken over een verblijfsrecht van meer dan drie maanden;
- ofwel ingeschreven zijn als vreemdeling in het bevolkingsregister van de gemeente. Een vreemdeling die een wettig verblijfsrecht heeft maar ingeschreven is in het vreemdelingenregister kan dus geen leefloon ontvangen. Onder voorwaarden kan die persoon wel recht hebben op financiële maatschappelijke hulp die gelijkwaardig is aan het leefloon, ook ERIS of ASE genoemd (zie 3.3. Wat is ERIS-hulp?);
- ofwel erkend zijn als staatloze, vluchteling of genieten van subsidiaire bescherming.
Bij een onwettig verblijf in België bestaat er geen recht op een leefloon of op financiële maatschappelijke hulp gelijkwaardig aan het leefloon (ERIS). In principe bestaat er enkel recht op maatschappelijke hulp in de vorm van dringende medische hulp (zie 4.3.3. Wat is dringende medische hulp?).
De regels met betrekking tot nationaliteit en verblijf zijn complex en restrictief. Het is aanbevolen en vaak noodzakelijk om zich te wenden tot een gespecialiseerde dienst vreemdelingenrecht of tot een advocaat gespecialiseerd in verblijfsrecht.
